Μπορεί για τους λάτρεις του Hard Enduro ο Toby Martyn να είναι ένας σχετικά άγνωστος αναβάτης ωστόσο πρόκειται για έναν Παγκόσμιο Πρωταθλητή.
Ναι, ο Βρετανός αναβάτης κατέκτησε το 2021 τον τίτλο στην κατηγορία Trial2 του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Trial, πέρασε στη συνέχεια στην κορυφαία κατηγορία ενώ το 2024, σε ηλικία μόλις 24 ετών, ανακοίνωσε το τέλος της εργοστασιακής του καριέρας στον χώρο του Trial.
Λίγους μήνες αργότερα έκανε το “άλμα” στο SuperEnduro και το Hard Enduro με την ομάδα της Rieju και έναν χρόνο αργότερα “μπήκε στην πρίζα” για ένα νέο κεφάλαιο στην καριέρα του καθώς έγινε εργοστασιακός αναβάτης της Stark Future. Η σχετική ανακοίνωση στα social media έκανε λόγο μόνο για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα SuperEnduro ωστόσο φέτος τον βλέπουμε σε πλήρη εμπλοκή και στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Hard Enduro.
Πρωταγωνιστής στο νέο επεισόδιο του World Hard Enduro
Πριν λίγες μέρες ο Toby Martyn φιλοξενήθηκε στο YouTube κανάλι του World Hard Enduro και στο επεισόδιο με τίτλο The New Kid on the Block | Toby Martyn’s Hard Enduro Journey on the Stark Varg έδωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη για θέματα όπως το “Hard Enduro χωρίς συμπλέκτη”, τη μετάβαση στο SuperEnduro, τις ηλεκτρικές μοτοσυκλέτες και πολλά ακόμα που αναλύουμε παρακάτω.
Από το trial στο SuperEnduro
Όπως εξηγεί ο ίδιος ο Martyn, η πρώτη επαφή με μοτοσυκλέτα ήρθε όταν ακόμα ήταν παιδί, με motocross, πριν περάσει γρήγορα στο trial. Εκεί βρήκε το περιβάλλον που του ταίριαζε: ακρίβεια, ισορροπία, έλεγχος, γραμμές, πέτρες, τεχνικά εμπόδια και απόλυτη αίσθηση του τι κάνει η μοτοσυκλέτα κάτω από τα πόδια του.
Ωστόσο εξηγεί πως το trial, όσο υψηλού επιπέδου κι αν είναι αγωνιστικά, παραμένει ένα δύσκολο επαγγελματικό μονοπάτι. Ο Martyn μιλάει ανοιχτά για το οικονομικό κομμάτι, για την περιορισμένη υποστήριξη και για το πόσο δύσκολο είναι να χτιστεί βιώσιμη καριέρα, ειδικά όταν δεν βρίσκεσαι κοντά στο κέντρο των εργοστασίων και των ομάδων.
Η μετάβαση στο SuperEnduro ήρθε σχεδόν ως διέξοδος. Από ένα άθλημα αργό, μεθοδικό και σχεδόν χειρουργικό, βρέθηκε ξαφνικά δίπλα σε αναβάτες όπως ο Billy Bolt και ο Jonny Walker, σε εκκινήσεις, επαφές, μάχες σώμα με σώμα και μικρούς τελικούς όπου δεν υπάρχει χρόνος για δεύτερη σκέψη. Ο ίδιος το περιγράφει ως «βάπτισμα του πυρός» κυρίως όσον αφορά τον φρενήρη αγωνιστικό ρυθμό.
“Ενώ στο trial δεν «τρέχεις», στο SuperEnduro, αν αργήσεις στην εκκίνηση, σε καταπίνει όλο το grid” λέει χαρακτηριστικά.
Η Stark ήρθε σε εκείνο ακριβώς το σημείο. Μετά από μία πρώτη δύσκολη χρονιά στο SuperEnduro, ο Martyn είχε σχεδόν επιστρέψει σε μία πιο “κανονική ζωή”, δουλεύοντας σε γκαράζ αυτοκινήτων και βλέποντας τη μοτοσυκλέτα περισσότερο σαν διασκέδαση. Η κλήση από τη Stark άλλαξε ξανά την πορεία του.
Η Stark Varg και το μεγάλο σοκ: χωρίς συμπλέκτη
Για έναν αναβάτη trial όπου ο συμπλέκτης είναι χειριστήριο ακριβείας και ο τρόπος με τον οποίο φορτίζεις την ανάρτηση, βρίσκεις πρόσφυση, σηκώνεις τον εμπρός τροχό, περνάς ένα εμπόδιο, διορθώνεις τη θέση της μοτοσυκλέτας, σώζεις μία κακή γραμμή, η αφαίρεση του από την εξίσωση της οδήγησης είναι σοκαριστική!
Ο Martyn εξηγεί ότι στο trial άλλαζαν συμπλέκτες κάθε εβδομάδα επειδή ακόμη και το σημείο εμπλοκής έπρεπε να είναι ακριβώς όπως το ήθελε ο αναβάτης.
Και ξαφνικά, στη Stark Varg, αυτό το εργαλείο απουσιάζει!
Η πρώτη αίσθηση δεν ήταν τόσο ξένη όσο περίμενε. Τη συνέδεσε περισσότερο με e-bike και mountain bike: χωρίς συμπλέκτη, χωρίς αλλαγές ταχυτήτων, με άμεση απόκριση και με πολύ μεγαλύτερη ανάγκη ελέγχου από το δεξί χέρι.
Δες γιατί μας δυσκολεύει η αλλαγή στη θέση των φρένων
Η απουσία συμπλέκτη δεν σημαίνει ότι όλα γίνονται πιο εύκολα. Σημαίνει ότι αλλάζει πλήρως ο τρόπος σκέψης. Εκεί που σε μία συμβατική μοτοσυκλέτα ο αναβάτης θα «παίξει» με συμπλέκτη, βάρος βολάν και γκάζι, στη Stark πρέπει να δουλέψει με απόλυτη ακρίβεια τη γκαζιέρα, τη θέση σώματος, το πίσω φρένο και τα διαφορετικά maps.
Ο Martyn λέει κάτι πολύ ενδιαφέρον: η Stark σε αναγκάζει να καταλάβεις πόσο πολύ χρησιμοποιείς —ή και καταχράσαι— τον συμπλέκτη σε μία συμβατική μοτοσυκλέτα. Δεν έχεις πλέον αυτό το «δίχτυ ασφαλείας». Άρα πρέπει να μάθεις να οδηγείς διαφορετικά.
Το πίσω φρένο στο χέρι και η αίσθηση mountain bike
Ένα ακόμη σημείο που ξεχωρίζει είναι το πίσω φρένο στο χέρι. Για το Hard Enduro, αυτό μπορεί να αλλάξει αρκετά την αίσθηση της μοτοσυκλέτας, ειδικά στις πολύ απότομες κατηφόρες.
Ο Martyn το περιγράφει σαν ένα από τα δυνατά σημεία της Stark. Σε κατηφορικά κομμάτια, όπου με μία συμβατική μοτοσυκλέτα ο αναβάτης πρέπει να έχει το δεξί πόδι έτοιμο στο πίσω φρένο, η Stark του επιτρέπει να μεταφέρει πιο ελεύθερα το σώμα πίσω, σχεδόν όπως σε downhill mountain bike. Η αίσθηση γίνεται πιο φυσική για κάποιον που έχει εμπειρία από ποδήλατο, ενώ το πίσω φρένο στο χέρι δίνει έναν διαφορετικό βαθμό ελέγχου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται τα μειονεκτήματα.
Στις ανηφόρες, ο Martyn εξηγεί ότι κρατάει πατημένο αρκετά το πίσω φρένο, όχι ως υποκατάστατο του συμπλέκτη, αλλά για να περιορίσει την τάση της Stark Varg να σηκώνει τον εμπρός τροχό και να βοηθήσει το πίσω μέρος να μείνει φορτισμένο στο έδαφος. “Η Stark μπορεί να έχει άμεση απόκριση, αλλά αυτή η αμεσότητα θέλει προσοχή. Το ηλεκτρικό μοτέρ μπορεί να δώσει ροπή ακαριαία, κάτι που σε χαμηλή πρόσφυση δεν είναι πάντα φίλος του αναβάτη”.
Traction control ή δεξί χέρι;
Ένα εύκολο συμπέρασμα θα μπορούσε να ήταν πως μία ηλεκτρική μοτοσυκλέτα στο Hard Enduro έχει πλεονέκτημα χάρη στα ηλεκτρονικά. Όμως ο Martyn εξηγεί πως δεν το βλέπει έτσι. Αντίθετα, λέει ότι το traction control δεν είναι η μαγική λύση, ειδικά σε επίπεδο κορυφαίων αναβατών.
Η λογική του έχει ενδιαφέρον. Σε ένα γλιστερό τεχνικό κομμάτι, ο αναβάτης συχνά πρέπει να νιώσει πότε θα χαθεί η πρόσφυση, πότε πρέπει να επιμείνει, πότε να αφήσει τη μοτοσυκλέτα να «σπινάρει» ελεγχόμενα και πότε να φορτίσει ξανά τον πίσω τροχό. Ένας υπολογιστής μπορεί να κόψει ισχύ, αλλά δεν μπορεί πάντα να καταλάβει τι ακριβώς θέλει ο αναβάτης εκείνη τη στιγμή.
Εκεί μπαίνει το μεγάλο πλεονέκτημα, αλλά και η μεγάλη δυσκολία της Stark: τα maps.
Ο Martyn εξηγεί ότι σε trail riding χρησιμοποιεί περίπου 45 ίππους με 30% regenerative braking, ενώ στο Hard Enduro, και ειδικά στο Lagares, αναγκάστηκε να αλλάξει σημαντικά. Για ανηφόρες χρησιμοποιεί δυνατότερο map, γύρω στους 56-57 ίππους, με λιγότερη ανάκτηση ενέργειας.
Για πολύ γλιστερά σημεία έχει map περίπου 30 ίππων, ώστε η μοτοσυκλέτα να «σέρνεται» πιο ελεγχόμενα και να μη χάνει τόσο εύκολα την πρόσφυση.
Αυτό είναι ένα εντελώς διαφορετικό είδος «ταχυτήτων». Δεν αλλάζεις σχέση στο κιβώτιο, αλλάζεις τον χαρακτήρα του κινητήρα. Και όπως λέει ο ίδιος, ακόμη μαθαίνει. Υπάρχουν στιγμές που βγαίνει από ένα τεχνικό κομμάτι και βρίσκεται στο λάθος map για την επόμενη ανηφόρα, με τη μοτοσυκλέτα να προσπαθεί να σηκωθεί ή να αντιδρά πιο απότομα από όσο χρειάζεται.
Μην ξεχνάμε πως η ίδια η Stark προβάλλει το Varg EX ως μία ηλεκτρική enduro με ρυθμιζόμενη ισχύ από 10 έως 80 hp, κάτι που δείχνει πόσο μεγάλο μέρος του χαρακτήρα της μοτοσυκλέτας περνά πλέον από το software και όχι από τα κλασικά (μηχανικά) set-up.
Toby Martyn
5ος Prestige SuperEnduro 2026
Το Hard Enduro είναι άλλη υπόθεση
Η Stark έχει ήδη πετύχει πολλά στο SuperEnduro με αποκορύφωμα την κατάκτηση του τίτλου κατασκευαστών στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα SuperEnduro 2025/2026, με τους Eddie Karlsson και Toby Martyn. Το Hard Enduro όμως είναι άλλη ιστορία.
Στο SuperEnduro έχεις μικρή διάρκεια, επαναλαμβανόμενα εμπόδια, ελεγχόμενο χώρο, γνωστή πίστα και συγκεκριμένο ρυθμό και ένταση. Στο Hard Enduro έχεις βουνό, ποτάμια, πέτρες, λάσπη, απρόβλεπτες γραμμές, μεγάλες ώρες πάνω στη μοτοσυκλέτα και διαρκή διαχείριση σώματος και μυαλού.
Το Alès Trêm ήταν για τον Martyn ένα πρώτο βήμα, ένας αγώνας που μπορούσε να διαχειριστεί.
Δες πώς από την 44η θέση στον Πρόλογο (του βγήκε η αλυσίδα), ο Toby Martin κατάφερε να πάρει την 9η θέση στον τελικό του Alès Trêm Hard Enduro.
Το Extreme XL Lagares όμως τον προσγείωσε απότομα στην πραγματικότητα. Όπως λέει χαρακτηριστικά, δεν μπορούσε να πιστέψει ότι μπορείς να οδηγείς τόση ώρα στα βουνά. Έφτανε σε checkpoint πιστεύοντας ότι ο αγώνας πλησιάζει στο τέλος και άκουγε ότι βρίσκεται ακόμη στα μισά.
Αυτό είναι ίσως το πιο καθαρό σημείο διαφοροποίησης. Ένας αναβάτης trial μπορεί να έχει τεράστιο πλεονέκτημα στις πέτρες, στις γραμμές και στα πολύ τεχνικά περάσματα. Όμως το Hard Enduro δεν είναι μόνο αυτό, είναι και ρυθμός, διάρκεια, τροφοδοσία (αναβάτη), ενυδάτωση…. Είναι να μπορείς να παραμένεις λειτουργικός μετά από ώρες σκληρής οδήγησης.
Το trial ως πλεονέκτημα — αλλά όχι παντού
Στα τεχνικά κομμάτια, ο Martyn, χάρη στην εμπειρία του, τα καταφέρνει πολύ καλά. Περιγράφει πώς στο Lagares μπορούσε να κερδίζει έδαφος σε σημεία όπου άλλοι αναβάτες δυσκολεύονταν, ειδικά σε πέτρες, ποτάμια και αργά τεχνικά περάσματα. Το trial τον έχει μάθει να βλέπει γραμμές εκεί που άλλοι βλέπουν εμπόδια, να σώζει τη μοτοσυκλέτα σε ένα γλίστρημα, να κρατά ισορροπία, να μην ξοδεύει άσκοπα ενέργεια σπρώχνοντας ή παλεύοντας με το μηχανάκι.
Στα γρήγορα κομμάτια όμως ακόμη χάνει. Εκεί όπου αναβάτες με καθαρό enduro ή hard enduro υπόβαθρο μπορούν να ανοίξουν ρυθμό, εκείνος ακόμη φυλάγεται. Στο Hard Enduro πρέπει να συνδυάσει και τα δύο.
Η κρυφή δυσκολία: ενυδάτωση, διατροφή, επιβίωση
Ένα σημείο που συχνά υποτιμάται από όσους βλέπουν το Hard Enduro μόνο μέσα από highlights είναι η φυσική διαχείριση. Ο Martyn έρχεται από το trial, όπου η χρήση υδρόσακου, δεν είναι μέρος της καθημερινότητας με τον ίδιο τρόπο.
Στο Hard Enduro, όμως, το νερό, οι ηλεκτρολύτες και οι υδατάνθρακες είναι μέρος της επιβίωσης.
Ο ίδιος λέει ότι έχει αρχίσει να δουλεύει περισσότερο με μίξεις ηλεκτρολυτών και υδατανθράκων αλλά και ότι το να οδηγεί με backpack τού είναι ακόμη κάτι ξένο.
Με τον τρόπου του, o Martyn παρουσιάζει μία από τις δυσκολίες του Hard Enduro. Δεν αρκεί να περάσεις ένα αδιανόητο εμπόδιο μία φορά, πρέπει να συνεχίσεις να περνάς εμπόδια όταν είσαι κουρασμένος, διψασμένος, με ανεβασμένους παλμούς και με το μυαλό να αρχίζει να κάνει λάθη.
Red Bull Erzbergrodeo: η απόλυτη δοκιμασία
Όλα δείχνουν ότι ο μεγάλος στόχος της Stark για το 2026 είναι το Erzberg. Και δεν θα μπορούσε να υπάρχει πιο κατάλληλο τεστ. Η 30ή έκδοση του Red Bull Erzbergrodeo θα πραγματοποιηθεί 4-7 Ιουνίου 2026, στο Erzberg της Αυστρίας, σε έναν αγώνα που χαρακτηρίζεται ως έναν από τους πιο φημισμένους και σκληρούς extreme enduro αγώνες στον κόσμο.
Αν μία ηλεκτρική μοτοσυκλέτα καταφέρει να σταθεί εκεί, τότε η συζήτηση αλλάζει επίπεδο. Δεν θα μιλάμε πλέον μόνο για indoor αγωνιστική χρήση και για σύντομα θεαματικά σκέλη… αλλά για πραγματικό Hard Enduro.
Ο Martyn λέει ότι η ομάδα έχει ρίξει μεγάλο βάρος σε αυτόν τον στόχο. Οι αγώνες όπως το Alès Trêm και το Lagares λειτουργούν περισσότερο ως προετοιμασία.
Το ζητούμενο είναι να φτάσουν στο Erzberg με όσο το δυνατόν καλύτερη κατανόηση της μοτοσυκλέτας, των maps, της διαχείρισης και των ιδιαίτερων απαιτήσεων του αγώνα.
Τα ερωτήματα που δημιουργούνται
Μπορεί ένας αναβάτης με trial υπόβαθρο να γίνει ο κατάλληλος άνθρωπος για να εξελίξει μία ηλεκτρική μοτοσυκλέτα;
Ο Toby Martyn μοιάζει ιδανικός για αυτόν τον ρόλο ακριβώς επειδή δεν είναι ο κλασικός hard enduro αναβάτης. Διαθέτει την ακρίβεια του trial, την εμπειρία του SuperEnduro και τώρα τη σκληρή πραγματικότητα του βουνού.
Η ηλεκτρική μοτοσυκλέτα στο Hard Enduro δεν έχει πείσει ακόμη πολλούς. Το Hard Enduro είναι, στο μυαλό των περισσοτέρων, χτισμένο πάνω στον ήχο, τον συμπλέκτη, τη μηχανική αίσθηση και τη μυρωδιά της βενζίνης. Ο Martyn και η ομάδα του προσπαθούν να το αλλάξουν. Θα το καταφέρουν;
