Ένας βαρύς τραυματισμός στο βουνό δεν συγχωρεί καθυστερήσεις. Όταν ο χρόνος μετριέται σε λεπτά, το ασθενοφόρο και οι επίγειες δυνάμεις δυστυχώς δεν είναι αρκετές. Κι όμως, το 2026, η Ελλάδα εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ολοκληρωμένο σύστημα για εναέρια διάσωση (HEMS), παρότι η ανάγκη είναι γνωστή εδώ και χρόνια.
Ένα θέμα που μας απασχολεί χρόνια
Από τη δημιουργία του Enduro24 είχαμε ασχοληθεί εκτενώς με το ζήτημα της ορεινής διάσωσης και της ανάγκης για HEMS. Μάλιστα μία θέση διαφημιστικού banner έχει αφιερωθεί στη Facebook ομάδα Theofanis Ermis Connecting Us!💙Για Την Εναέρια Προστασία Της Ζωής! η οποία έχει ως στόχο την υλοποίηση αυτού του μηχανισμού,
Το 2024 γράφαμε για τους:
- Μεγάλους χρόνους απόκρισης
- Τις διακομιδές με ακατάλληλα οχήματα (από αγροτικά μέχρι βάρκες και πλοία)
- Την εξάρτηση από τη διαθεσιμότητα των στρατιωτικών μέσων
Και, το σημαντικότερο: μια πραγματικότητα που δεν συνάδει με μια χώρα με τόσο έντονη δραστηριότητα σε βουνό, νησιά και απομακρυσμένες περιοχές.
2026: Νέες εξαγγελίες
Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννη Κεφαλογιάννη, προβλέπεται η δημιουργία έξι βάσεων εναέριας διάσωσης, με στόχο να λειτουργήσουν μέσα στο έτος.
Ο υπουργός δήλωσε: “Θα ήθελα να πω ότι έχουμε πρώτον ηθική υποχρέωση σε αυτούς τους δύο γονείς αλλά γενικότερα σε όλους τους ανθρώπους οι οποίοι είτε έχουν θρηνήσει θύματα στο παρελθόν αλλά γενικότερα και σε όλους εκείνους τους συμπολίτες μας οι οποίοι αγαπάνε το βουνό, ασχολούνται με το βουνό και θα πρέπει να τους παρέχουμε προστασία.”
“Θυμίζω ότι έχουν τρέξει όλες οι διαδικασίες προκειμένου να υπάρξει το θεσμικό πλαίσιο για τις έξι βάσες υπάρχει υπουργική απόφαση για αυτό. (1:26) Πέρασε πριν λίγες μέρες στις στρατηγικές επενδύσεις, ο διαγωνισμός ο οποίος θα τρέξει μέσω του ΤΑΙΠΕΤ και θεωρώ ότι είναι απόλυτα εφικτό ακόμα και μέσα στη χρονιά να λειτουργήσουν αυτές οι έξι βάσες.”
Αν και αυτές οι δηλώσεις… ακούγονται γνώριμες, ελπίζουμε οι υποσχέσεις σύντομα να υλοποιηθούν.
Ποιους αφορά η εναέρια διάσωση (HEMS);
Για όσους κινούμαστε στο βουνό — αναβάτες, αναρριχητές, πεζοπόρους — το HEMS δεν είναι “πολυτέλεια” αλλά ανάγκη! Είναι η διαφορά ανάμεσα σε άμεση επέμβαση και πολύωρη αναμονή που κάθε χρόνο στοιχίζει ανθρώπινες ζωές.
Αλλά το HEMS δεν αφορά μόνο αυτούς, ούτε αποκλειστικά τους μόνιμους κάτοικους της χώρας αλλά και τους εκατομμύρια επισκέπτες της (πολλοί από τους οποίους θεωρούν αυτονόητη την ύπαρξη τέτοιας δομής). Σύμφωνα με έρευνες των ανθρώπων της ομάδας, υπολογίζεται πως κάθε χρόνο έχουμε περίπου 55.000 υπερ-επείγοντα περιστατικά, που απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα στον τόπο του συμβάντος και άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο. Φυσικά ως επείγον περιστατικό δε νοείται μόνο κάποιο ατύχημα, αλλά όλες εκείνες οι αιφνίδιες περιπτώσεις που αφορούν την υγεία και τη ζωή μας, όπως εμφράγματα, καρδιαγγειακά, αλλεργίες, αιμορραγίες, πνευμονικά, εγκαύματα κλπ. Οι παραπάνω καταστάσεις μπορούν να συμβούν παντού αλλά στην επαρχία και τα νησιά όπου συνήθως οι υποδομές υγείας είναι ανεπαρκείς ή απούσες, η κατάσταση είναι ακόμα πιο δραματική.
Τι ισχύει αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα
Παρά το γεγονός πως από το 2022 (!) έχει ψηφιστεί νομοσχέδιο ώστε να δημιουργηθεί “Εθνικός Μηχανισμός Εναέριας Έρευνας και Διάσωσης” στην πράξη δεν φαίνονται να έχουν γίνει πολλά.
Προσλήψεις προσωπικού και αγορές οχημάτων έχουν γίνει για πολλούς άλλους σκοπούς αλλά όχι για τη δημιουργία αυτού του μηχανισμού. Κάτι σχετικό με H.E.M.S. δεν υπάρχει ούτε στο σχέδιο δημιουργίας Εθνικού Συστήματος Τραύματος που παρουσιάστηκε στα τέλη του 2023 από το υπουργείο υγείας αν και σε αυτό έγινε εμφανής η προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος που υπάρχει στην Ελλάδα με τα σοβαρά περιστατικά τραυματισμού.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει:
- Δημιουργία οργανωμένου εθνικού μηχανισμού
- Περιφερειακές βάσεις με ελικόπτερα σε ετοιμότητα
- Εξειδικευμένο προσωπικό (διασώστες, υγειονομικό προσωπικό, χειριστές)
- Λειτουργία σύμφωνα με διεθνή πρότυπα SAR και HEMS
Στα χαρτιά, δηλαδή, μιλάμε για ένα πλήρες και σύγχρονο σύστημα, στην πράξη όμως…
Ο κόσμος έχει προχωρήσει εδώ και δεκαετίες
Την ίδια στιγμή που στην Ελλάδα το HEMS παραμένει σε επίπεδο εξαγγελιών, στην Ευρώπη αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο επιστημονικής εξέλιξης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Oslo HEMS Conference, ένα διεθνές συνέδριο που συγκεντρώνει εκατοντάδες επαγγελματίες από όλο τον κόσμο με στόχο τη βελτίωση της προνοσοκομειακής φροντίδας και της εναέριας διάσωσης.
διάβασε ακόμα: “Με το κουταλάκι” ή “με ΤΟ ελικόπτερο”; Ότι έχει κανείς…
Δες επίσης μερικά ορόσημα της ιστορίας σχετικά με την εναέρια διάσωση (HEMS) από τον υπόλοιπο κόσμο:
1917: Η πρώτη αεροδιακομιδή για μεταφορά τραυματία οπλίτη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η αποστολή διήρκησε 45 λεπτά ενώ ο αντίστοιχος χρόνος για επίγεια μεταφορά ήταν τρεις ημέρες.
1928: Ιδρύεται στην Αυστραλία η υπηρεσία Flying Doctor για παροχή βοήθειας και μεταφορά ασθενών σε απομακρυσμένες περιοχές με ελικόπτερα αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό. Η ίδια υπηρεσία συνεχίζει το έργο της μέχρι σήμερα.
1936: Ιδρύεται στη Σκωτία H.E.M.S. ώστε να καλυφθεί η περιοχή των Highlands.
1959: Συνέβη η πρώτη καταγεγραμμένη αποστολή εναέριας διάσωσης πολίτη στη Γαλλία. Θύμα ήταν ένας ορειβάτης που έπαθε καρδιακή προσβολή στον Mont Blanc σε υψόμετρο 4.362 μέτρων.
1969: Η καθυστέρηση μιας ώρας ώστε να φτάσει το ασθενοφόρο σε ένα αγόρι που χτυπήθηκε από αυτοκίνητο είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατό του. Οι γονείς του αγοριού ίδρυσαν το ομώνυμο ίδρυμα Björn Steiger που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία H.E.M.S στη Γερμανία, σχεδόν μισό αιώνα πριν…
1972: Ξεκίνησε στις Η.Π.Α το πρόγραμμα Flight For Life για τη μεταφορά επειγόντων (κυρίως) περιστατικών με ελικόπτερα.
2024: Συνολικά 2.750 ελικόπτερα είναι αφιερωμένα αποκλειστικά σε υπηρεσίες H.E.M.S. , σε κράτη που σέβονται τους πολίτες τους.
